Văn hóa Huế | Homepage

Lên đồi Vọng Cảnh

🕔22.Apr 2018

Chúng tôi có hai niềm vui một thời tuổi nhỏ đó là khi mẹ cho đi phố hay cho qua sông hái trái sim rừng. Đi phố chiếc xe đò đưa chúng tôi về trung tâm thành phố với bao điều mới lạ nhà cao đường rộng phố xá đông người được ăn nhiều món ngon ở chợ Đông Ba. Còn đi hái sim rừng cũng có nhiều điều thú vị. Trèo lên độn Bạc qua cầu Bối xuống Bến Than đi đò qua phía núi Ngọc Trản là đến đồi sim tím. Có khi không được qua sông sau buổi học ở trường tiểu học Thuỷ Xuân ở độn Án mấy đứa rủ nhau ngược lên độn Bạc tìm trái móc ăn tạm trái mua chát cũng có lúc tìm được dăm trái sim sau vách đồi phía bờ sông. Đứng trên đỉnh đồi mà mơ ước giản đơn là được theo chiếc đò ngang để qua sông thoả thích hái sim rừng hay theo con đò dọc dưới kia để xuôi về phố uống nước xi rô ăn đọi bún nóng giò heo sau bến xe đò.

Người Huế thường gọi các dãy đồi ngọn núi là độn (phát âm kéo dài âm ô nên đúng ra là độộng) như độn Án độn Dài độn Chuối độn Truồi độn Mang… Người Dương Xuân Thượng làng tôi gọi ngọn đồi thấp bên sông nằm giữa ba xã Thuỷ Xuân Thuỷ Biều Thuỷ Bằng là độn Bạc vì người ta cho rằng đất đai dưới lòng đồi có chứa yếu tố kim loại. Điều đó là có cơ sở khi bên cạnh độn Bạc là độn Bàu Hồ có đặt một trạm điện hạ thế. Những chiều dông do chứa kim loại trong lòng đất nên nơi đây thường có sét đánh gây mất điện trong vùng. Người ta gọi độn Bàu Hồ vì dưới chân đồi phía Bắc có hồ nước lớn tưới nước cho cánh đồng Nguyệt Biều Lương Quán. Nôm na là vậy còn địa danh theo tiếng Hán Việt gọi là đồi Vạn Niên. Nơi đó có đặt nhà máy nước Vạn Niên có bến thuyền Vạn Niên và tên của khu lăng Tự Đức gần đó có tên là Vạn Niên Cơ Tứ bề núi phủ mây phong. Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng Vạn Niên. Còn độn Bạc của tôi sau này tôi mới hay là nổi tiếng hơn nhiều vì vị thế đắc địa của nó. Dòng sông Hương sau khi hợp lưu hai dòng Tả Hữu Trạch ở ngã ba Bằng Lãng xuôi về hạ lưu theo hướng Tây Nam – Đông Bắc được vài dặm thì va vào độn Bạc. Không xuyên phá được dãy đồi này theo hướng chảy dòng sông đột ngột chuyển hướng Đông Nam – Tây Bắc chảy đến vùng Long Hồ Xước Dũ chia một ít nước cho dòng Bạch Yến rồi nhẹ nhàng thong dong qua miền Hà Khê Thiên Mụ xuôi về châu Hóa. Chính nằm ở nơi dòng sông chuyển hướng đó mà độn Bạc có đôi mắt nhìn lên cả một vùng phía Tây núi rừng trùng điệp dòng sông lững lờ trôi nhìn qua những vườn cây trái Ngọc Hồ dựa vào lưng núi có thế hình rồng mà đồi Ngọc Trản như đầu rồng đang cúi xuống dòng Hương uống nước hướng về phía đông rừng thông xanh ẩn hiện những mái ngói trụ biểu của lăng tẩm đền đài. Nơi đây dòng sông Hương chuyển dần từ màu nước xanh sang màu vàng rồi ngã màu tím Huế trước khi chảy vào màn đêm sâu thẳm. Vì vậy độn Bạc bình thường gần gũi của tuổi nhỏ chúng tôi ngoài cái tên làng cũ đặt cho còn mang một tên khác đẹp hơn. Đó là Vọng Cảnh.

3880814305_7f77a6773b_b[1]Nguồn: Internet

Dưới thời Pháp thuộc địa danh Vọng Cảnh đã xuất hiện trên báo chí và sách viết về du lịch. Theo tiếng Pháp Vọng Cảnh viết là Colline du Belvédère. Ông Madrolle một tác giả người Pháp khi viết về du lịch Đông Dương phần giới thiệu về Huế đã nói rõ và xác định trên bản đồ du lịch về địa điểm của Belvédère bên bờ sông Hương. Toà Khâm sứ Trung Kỳ ở Huế cũng đã in một tập gấp ghi điểm tham quan này. Một cung đường và vườn hoa nhỏ đã được xây dựng trên đồi Vọng Cảnh chếch về phía Nam đỉnh đồi.

Bản thân ngọn đồi cao hơn 40 mét này không phải là một thắng cảnh nếu nhìn từ sông Hương hay trên con đường từ lăng Tự Đức qua cầu Bối đến lăng Thiệu Trị mà chính là do vị thế từ ngọn đồi có thể bao quát một vùng không gian rộng lớn mở ra trên dòng sông Hương. Theo tác giả Phan Thuận Hóa “Vào năm 1973 chính quyền sở tại của chế độ cũ đã biên soạn và ấn hành một tập địa phương chí về thị xã Huế. Trong đó ở phần Thắng cảnh và Du lịch có một đoạn viết về Vọng Cảnh như sau : Soi bóng trên dòng sông Hương nước chảy lờ đờ đồi Vọng Cảnh gần sát lăng Tự Đức là một ngọn đồi cao chung quanh gò đống nối nhau như rồng cuộn. Đứng trên đồi nhìn xuống mới thấy tất cả cái vẻ đẹp thơ mộng của non nước Hương Bình núi sông hoà điệu nhịp nhàng với không khí trầm mặc êm ả xa xa lăng tẩm các nhà vua ẩn hiện dưới bóng cây xanh và từ đồi Vọng Cảnh nhìn qua bên kia sông Hương là điện Hòn Chén” (Du lịch xứ Huế NXB Trẻ 2006 tr32). Ngày trước thông xanh được trồng nhiều trên đồi Vọng Cảnh và đây cũng là điểm du ngoạn của tuổi học Huế xưa. Tuy nhiên khoảng cuối những năm bảy mươi thông xanh bị đốn hạ và tàn tạ dần những lô cốt chiến tranh cũng được xây dựng trên ngọn đồi này biến Vọng Cảnh thành một điểm cao quân sự.

Thuở sinh viên khi đất nước hoà bình tôi cũng đôi lần trở lại đồi xưa. Vẫn còn đó những lô cốt của một thời chiến tranh vài cây bạc hà lác đác ở lưng chừng đồi. Nữ sinh viên Sư phạm chúng tôi cùng với các chàng sinh viên đại học Tổng hợp đại học Y khoa mặc sức đạp xe lên vòng cua của vườn hoa trên đồi rồi thả dốc giữa bốn bề gió lộng. Thích thú nhất là được ngồi ở sườn đồi sát bờ sông ngắm những con đò rẽ sóng nơi sông Hương lặng lẽ chuyển dòng nghe vọng âm của gió của sóng của nắng của núi đồi sông nước của con tim yêu thương tuổi sắp sửa vào đời. Đó cũng là thời gian mà Tổng Giám đốc Tổ chức Văn hóa Khoa học và Giáo dục Liên Hợp Quốc (UNESCO) ông Amadu Mata M Bow đã nhắc đến Vọng Cảnh trong tổng quan của di sản Huế trong lời kêu gọi về Huế “Những người đầu tiên xây dựng Huế đã có dụng ý đóng khung Huế trong cảnh kỳ diệu từ núi Ngự Bình đến đồi Vọng Cảnh đến phá Tam Giang và phá Cầu Hai. Và chính nhờ thế họ đã sáng tạo ra một kiến trúc tinh vi trong đó mỗi nhân tố đều bắt nguồn từ cảm hứng thiên nhiên gần gũi. Thành phố Huế chính là nghệ thuật được vẻ đẹp của thiên nhiên bổ sung tô điểm thêm.”

Hoàng hôn về mây nước nơi đây ngã một màu tím Huế những con thuyền dưới sông khoan nhặt kính cẩn vòng qua trước đồi Ngọc Trản nơi toạ lạc của điện Hòn Chén thờ Thiên Tiên Thánh Mẫu.

Khoảng mười năm trước khu đồi Vọng Cảnh đã được giao cho Trung tâm Công viên và Cây xanh Huế quản lý. Cả ngàn cây thông xanh đã được trồng xen với những cây cho hoa như phượng đỏ phượng vàng… Vọng Cảnh đã trở lại một địa chỉ của những đôi trai gái hẹn hò của những nhóm bạn du ca giữa sông nước mây trời những đêm trăng tỏ. Tuy nhiên sự bình yên không còn nữa khi Vọng Cảnh rơi vào tầm ngắm của một số doanh nghiệp nước ngoài.

Năm 2005 chính quyền tỉnh Thừa Thiên Huế đã cho Công ty Du lịch Hương Giang liên doanh với Công ty Khách sạn du lịch Hà Lan – Áo là Dutch – Austrian Life Resort xây dựng một tổ hợp khách sạn trên đồi Vọng Cảnh với nhiều công trình quanh đỉnh đồi cùng tòa nhà cao tầng dưới chân đồi bên dòng sông Hương làm bùng lên trong cả nước một làn sóng phản đối dữ dội của các nhân sĩ trí thức Huế và những người yêu Huế. Các cơ quan báo chí hàng đầu của Việt Nam vào cuộc như Tuổi Trẻ Thanh Niên Lao Động Tiền Phong VietNamNet Truyền hình Việt Nam… lên tiếng bảo vệ đồi Vọng Cảnh kêu gọi Thủ tướng Chính phủ can thiệp ngừng dự án. Tất cả ý kiến đều cho rằng Vọng Cảnh là báu vật thiên nhiên ban tặng là con mắt thần là nơi hội tụ khí thiêng xứ Huế là một bộ phận của không gian di sản Huế mà sông Hương và cảnh quan đôi bờ sông sắp được xây dựng hồ sơ để đệ trình Tổ chức Văn hóa Khoa học và Giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO) xem xét công nhận là dòng sông di sản. Trước đây Uỷ ban Nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên cũ cũng đã đưa Vọng Cảnh vào danh sách 35 di tích lịch sử văn hóa và thắng cảnh vùng Huế cần được bảo tồn. Lễ khởi công dự án du lịch đồi Vọng Cảnh phải tạm hoãn và một cuộc hội thảo mang tính quốc gia về Vọng Cảnh được tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức với sự tham gia của các nhà nghiên cứu các nhà quản lý.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng người xưa còn tin đây là âm phần thiêng liêng tác động sẽ gây hậu quả khôn lường. Tương truyền trước đây vua Bảo Đại cho xây Vọng Cảnh Lâu trên đồi Vọng Cảnh nhưng khi các vị quan lại bộ Công thừa lệnh đến thắp hương khấn vái phát quang đã chạm phải một phiến đá có dòng chữ “Vọng Cảnh vong thân. Thất thần khiếm thị” nghĩa là nếu đồi Vọng Cảnh mất đi thì thần khí vùng đất này cũng không còn và tầm nhìn cảnh đẹp cũng mất đi. Cũng có sự giải thích theo nghĩa khác là nếu ai phá huỷ thì sẽ bị liên lụy điên khùng (thất thần) và đui mù (khiếm thị). Các vị quan sợ hãi nên đã tâu trình vua Bảo Đại rút lệnh xây dựng trên đồi Vọng Cảnh. Câu chuyện mang nhiều yếu tố huyền thoại nhưng cũng thể hiện sự trân trọng bảo vệ đồi Vọng Cảnh của người dân qua dặm dài lịch sử.

Đồi Vọng Cảnh cần phải được tôn tạo để phát huy giá trị của danh  thắng này nhưng xây dựng công trình không phù hợp trên đồi Vọng Cảnh là phá vỡ không gian tuyệt đẹp của quần thể di tích danh thắng : sông Hương núi Ngọc Trản đồi Vọng Cảnh các đền đài lăng tẩm phá vỡ sắc nước mây trời núi đồi cây cỏ tác động đến đời sống tâm linh của người dân xứ Huế.

Vọng Cảnh như một thiên diễm tình còn đang bỏ ngõ. Nhưng cũng từ đó độn Bạc quê mùa ngày nào càng nổi tiếng trong cả nước. Nhiều đoàn khách yêu cầu người hướng dẫn đưa tới thăm đồi Vọng Cảnh điều chưa bao giờ có trước đó vì Vọng Cảnh chưa có trong lộ trình du lịch cố đô.

Chiều nay đầu hạ tôi lại về độn Bạc ngày xưa. Những hàng thông xanh đã khép tán phủ các triền đồi sắc tím hoa mua màu đỏ hoa trang màu vàng của cúc và nhiều loài hoa dại khác như khoác lên Vọng Cảnh một thảm  gấm thêu hoa dưới màu xanh như ngọc của đồi thông. Trên tấm thảm hoa đó nhiều nhóm bạn trẻ cười vui dưới khung trời xanh bên dòng sông xanh ngàn năm chảy mãi. Vọng Cảnh là một vùng nước non huyền thoại bây giờ còn là vùng ký ức của bao người xứ Huế. Với những điều đó Vọng Cảnh là vùng đất thiêng một báu vật của đất cố đô mà các thế hệ cần phải giữ gìn tôn tạo để Vọng Cảnh càng đẹp hơn trong dòng chảy của thiên nhiên văn hóa và con người xứ Huế.

Thùy Dung
(Nguồn: Internet)

Similar Articles

Bánh gói lá đon của mạ

Bánh gói lá đon của mạ

Những đợt giỗ kỵ hay những bữa cơm đoàn viên, lễ Tết, trên mâm cơm

Đổi thay, nhìn từ Bến Me

Đổi thay, nhìn từ Bến Me

Bến Me được đầu tư sạch đẹp. Ảnh: Đình Thắng Bến Me - địa danh tôi

Ráng chiều Đá Bạc

Ráng chiều Đá Bạc

Bình yên Đá Bạc. Ảnh: TUẤN KIỆT Khi cuối tầm mắt hiện lên một đoạn đèo uốn

Hai cửa vòm ở Đông Thành Thủy Quan là cửa đặt đại pháo

Hai cửa vòm ở Đông Thành Thủy Quan là cửa đặt đại pháo

Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, qua nghiên cứu các

Chín ngọn núi đúc trên cửu đỉnh Huế

Chín ngọn núi đúc trên cửu đỉnh Huế

Ở mỗi đỉnh trong số 9 cái đỉnh dựng ở trước Thế Miếu Huế có

DSC_4190

Tìm kiếm

Danh mục

Có thể bạn quan tâmclose